Tia UV là gì? Tác động tích cực và tiêu cực của tia cực tím

Bầu khí quyển trái đất thực hiện chặn hầu hết bức xạ tia X của Mặt Trời. Tuy nhiên một lượng nhỏ vẫn có thể đi qua. Chúng vừa có tác động tích cực vừa có tác dụng tiêu cực. Trong bài nay, ta sẽ tìm hiểu tia UV là gì? Tác động tích cực và tiêu cực của tia UV.

Tia UV là gì?

Tia cực tím hay tia tử ngoại, tia UV là sóng điện từ có bước sóng ngắn hơn ánh sáng nhìn thấy nhưng dài hơn tia X. Phổ tia cực tím có thể chia ra thành tử ngoại gần (có bước sóng từ 380 đến 200 nm) và tử ngoại xạ hay tử ngoại chân không (có bước sóng từ 200 đến 10 nm).

Tia UV

Tia UV là một dạng bức xạ điện từ đến từ mặt trời hay các nguồn nhân tạo khác. Sắc tím là màu sắc có bước sóng ngắn nhất mà mắt thường của chúng ta có thể nhìn thấy. Tia UV có bước sóng vượt ngoài bước sóng của màu tím. Do đó, bằng mắt thường chúng ta không nhận thấy những tia này.

Tia UV được chia thành 3 loại:

  • UVA (bước sóng từ 380 - 315 nm) còn được gọi là sóng dài hay ánh sáng đen.
  • UVB (bước sóng 315 - 280 nm) còn được gọi là sóng trung.
  • Tia UVC (bước sóng ngắn hơn 280 nm) còn gọi là sóng ngắn hay sóng có tính tiệt trùng.

Sau đây ta sẽ tìm hiểu những tác dụng tích cực cũng như tiêu cực của tia UV.

Tác dụng tích cực của tia cực tím

Ở trên ta đã biết tia UV là gì? Khi nhắc đến tia cực tím mọi người thường nghĩ đến tác hại của nó. Tuy nhiên, trên thực tế nó vẫn có nhiều lợi ích mà ta không để ý đến.

Tia UV giúp kích hoạt vitamin D

Nhận ánh sáng từ mặt trời là nhu cầu của cơ thể chúng ta để sản sinh ra vitamin D. Vitamin D giúp tăng cường xương, cơ và hệ thống miễn dịch của cơ thể. Nó cũng có thể làm giảm nguy cơ mắc một số loại ung thư như ung thư ruột già.

Giúp điều trị một số bệnh liên quan đến da 

UV được sử dụng trong điều trị các bệnh ngoài da như bệnh vẩy nến. Đây là một tình trạng mà da rụng các tế bào của nó quá nhanh và phát triển ngứa, các mảng vảy. Tiếp xúc với tia UV làm chậm sự phát triển của tế bào da và làm giảm các triệu chứng.

Giúp cải thiện tâm trạng

Nghiên cứu cho thấy rằng ánh sáng mặt trời kích thích tuyến tùng trong não để sản xuất một số chất gọi là 'tryptamines'. Những chất này cải thiện tâm trạng của chúng ta.

Giúp tầm nhìn của một số động vật

Một số động vật (bao gồm cả chim, ong và bò sát) có thể nhìn vào ánh sáng tia cực tím gần để tìm ra nhiều quả chín, hoa và hạt giống nổi bật hơn từ phía sau. Trái cây, hoa và hạt giống thường có vẻ khác với cách con người nhìn thấy chúng. Ví dụ, khi nhìn thấy trong ánh sáng tia cực tím, một số hoa có dấu hiệu đường khác nhau, có thể giúp ong trực tiếp và chim vào mật hoa.

Trợ giúp một số côn trùng điều hướng

Nhiều côn trùng sử dụng tia cực tím phát ra từ các vật thể bầu trời như các tài liệu tham khảo để điều hướng trong chuyến bay. Đây là lý do tại sao ánh sáng đôi khi thu hút côn trùng bay bằng cách làm gián đoạn quá trình định vị.

Tia UV có ích cho việc khử trùng và tiệt trùng

UV có ứng dụng tích cực trong các lĩnh vực khử trùng và tiệt trùng. Tia cực tím có thể "tiêu diệt hoặc hủy diệt" các vi sinh vật như vi rút và vi khuẩn một cách có hiệu quả. Ví dụ như khi treo khăn trải giường, đồ lót và khăn trà bên ngoài trên quần áo. Để phá huỷ các vi sinh vật, các tia UV xâm nhập màng tế bào, phá huỷ DNA. Do đó ngăn chặn khả năng sinh sản và nhân lên của nó. Hiệu quả phá hoại này giải thích tại sao chúng ta có thể sử dụng đèn kháng khuẩn tia cực tím để khử trùng và tiệt trùng. 

Như vậy, đến đây ta đã biết được tia UV là gì, tác dụng tích cực của tia UV. Phần sau ta sẽ tìm hiểu thêm tác dụng tiêu cực của tia UV.

Tác dụng tiêu cực của tia UV

Phần trên ta đã nắm được tia UV là gì. Bạn cũng biết được tia UV có nhiều tác dụng tích cực. Nó đã được ứng dụng rất nhiều trong đời sống hàng ngày. Tuy nhiên, nó cũng có nhiều tác dụng tiêu cực. Chúng ta sẽ tìm hiểu ngay sau đây.

Tia UV là nguyên nhân ung thư da

Tia UV là chất gây ung thư của con người. Đây là tác nhân gây ung thư phổ biến nhất và phổ biến nhất trong môi trường của chúng ta. Có rất nhiều bằng chứng rõ ràng cho thấy ba loại ung thư da chính. Đó là ung thư biểu mô tế bào đáy, ung thư biểu mô tế bào vảy và u ác tính. Nguyên nhân chính là do tiếp xúc với ánh nắng mặt trời. Nghiên cứu cho thấy khoảng 90% các trường hợp ung thư da là do tia UV.

Hơn nữa, nó cũng chính là một trong những nguyên nhân dẫn đến bạn hao hụt collagen nhiều hơn dẫn đến phải sử dụng các loại thuốc bổ sung collagen. Bởi vì, nó gây cho quá trình lão hóa diễn ra nhanh hơn trên làn da của bạn.

Nguyên nhân cháy nắng da 

Tia cực tím gây ra hiện tượng cháy da. Phơi nắng tạo thành một vết bỏng xảy ra khi các tế bào da bị tổn thương. Điều này gây tổn hại cho da là do sự hấp thu năng lượng từ các tia UV. Hơn nữa, máu chảy vào da bị hư hại trong một nỗ lực để sửa chữa nó. Đó là lý do tại sao làn da của bạn chuyển sang màu đỏ khi bạn bị cháy nắng.

Đẩy nhanh quá trình lão hóa da

Tia cực tím có khả năng phá hủy collagen và mô liên kết bên dưới lớp trên cùng của da. Khi da bị tác động thường xuyên của tia cực tím sẽ xuất hiện nhiều nếp nhăn và đốm nâu. Đồng thời, độ đàn hồi của da cũng suy giảm.

Để chống lại tia cực tím, chúng ta thường dùng các biện pháp bảo vệ da khi ra ngoài. Biện pháp phổ biến nhất là sử dụng áo chống nắng, kem chống nắng. Để giảm sự phân hủy collagen, nhiều người sử dụng đến các viên uống bổ sung collagen. Tuy nhiên, thực phẩm giàu collagen cũng có ích trong trường hợp này.

Làm hư hỏng hệ thống miễn dịch

Việc phơi nhiễm quá mức tia UV có tác dụng ức chế có hại lên hệ miễn dịch. Các nhà khoa học tin rằng cháy nắng có thể làm thay đổi sự phân bố và chức năng của các tế bào bạch cầu chống bệnh trên người trong vòng 24 giờ sau khi phơi nắng. Việc tiếp xúc nhiều lần với tia UV có thể gây ra nhiều thiệt hại cho hệ miễn dịch của cơ thể.

Hệ thống miễn dịch bảo vệ cơ thể chống lại vi khuẩn, vi khuẩn, virut, độc tố và ký sinh trùng (bệnh và nhiễm trùng). Bạn có thể thấy hiệu quả của hệ thống miễn dịch bằng cách xem xét nhanh chóng một cái gì đó phân hủy khi nó chết và hệ thống miễn dịch ngừng hoạt động.

Tia UV có thể làm hỏng mắt

Tiếp xúc kéo dài với tia cực tím UV hoặc cường độ cao (ví dụ như trong phòng tắm nắng) làm hỏng các mô của mắt. Nó có thể gây ra 'cháy' bề mặt mắt, gọi là 'mù tuyết' hoặc viêm da. Các hiệu ứng này thường biến mất trong vòng hai ngày, nhưng có thể dẫn đến các biến chứng khác sau này trong cuộc đời.

Năm 1998, Tạp chí Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ cho hay, thậm chí lượng ánh sáng mặt trời thấp có thể làm tăng nguy cơ phát triển các tổn thương mắt như đục thủy tinh thể (trái, không điều trị, gây mù), pterygium và pinguecula. Tia cực tím gây hại cho mắt là tích lũy, vì vậy không bao giờ là quá muộn để bắt đầu bảo vệ mắt.

Phương pháp ngăn chặn tác hại của tia UV

Mặc dù có những lợi ích được ứng dụng trong cuộc sống. Tuy nhiên, khi tiếp xúc trực tiếp tia UV từ ánh sáng mặt trời lâu dài thường gây ra những tác hại nhất định. Vì vậy, chúng ta cần có những biện pháp phòng ngừa khi thường xuyên tiếp xúc với tia UV.

Sử dụng kem chống nắng được cho là biện pháp phòng ngừa tia UV hiệu quả nhất. Khi sử dung, hãy quan tâm đến những chỉ số chống nắng như SPF và PA. Trong đó, SPF là chỉ số chống tia UVB, chỉ số này càng cao thì khả năng chống lại tia UVB càng mạnh. PA là chỉ số cho biết khả năng chống nắng. Số tổng của chỉ số này càng nhiều thì khả năng bảo vệ da khỏi tia UVA càng lớn.

Phương pháp ngăn chặn tác hại của tia UV

Bên cạnh đó, chúng ta có thể sử dụng các biện pháp chống nắng khác. Những trang phục này bao gồm áo chống nắng, kính râm, mũ,...

Tránh đi ra ngoài ở những thời điểm chỉ số tia UV cao. Đó là khoảng thời gian từ 11 đến 14h. Ngoài ra, cần hạn chế các nguồn bức xạ nhân tạo như màn hình máy tính, điện thoại,...

Kết luận

Tia UV được cho là một trong những tác nhân gây hại cho sức khỏe của con người. Do đó, chúng ta cần hạn chế tiếp xúc với nó và có biện pháp ngăn ngừa những tác hại của nó. Bên cạnh đó, người ta cũng ứng dụng nó trong sản xuất và hỗ trợ điều trị bệnh.

Các bài liên quan

Nhận xét

Sản phẩm

Bài viết mới